Ethereum nedir, ne işe yarar?

Ethereum nedir, ne işe yarar? Kısaca: Ethereum, üzerinde uygulama çalıştırılabilen programlanabilir bir blokzincirdir. Bitcoin dijital para olarak tasarlandıysa, Ethereum dijital bir bilgisayar gibi çalışır: akıllı sözleşmeler, tokenlar, merkeziyetsiz borsalar ve NFT'ler bu ağ üzerinde yaşar. Ağın yerel coini ETH'dir. Bu yazıda Ethereum'un ne olduğunu, kurucusunu, akıllı sözleşmeleri, ERC20 tokenlarını, gas ücretini, Proof of Stake geçişini, Ethereum Classic farkını ve Bitcoin ile TON karşılaştırmasını anlatıyoruz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Kripto paraların fiyatı çok oynaktır.

Ethereum bir cümlede: programlanabilir blokzincir

Ethereum, herkesin kod yükleyebildiği ve bu kodun binlerce bilgisayarda aynı şekilde çalıştığı ortak bir ağdır. Kod bir kez yüklendikten sonra kimse onu tek başına değiştiremez veya durduramaz. Bu sayede aracıya gerek kalmadan para transferi, takas, borç verme veya oylama gibi işlemler otomatik yapılabilir. Blokzincirin temel mantığı için: blockchain nedir.

Vitalik Buterin ve kısa tarih

• 2013: Vitalik Buterin, Ethereum'un teknik belgesini (whitepaper) yayımladı.
• 2015: Ana ağ 30 Temmuz 2015'te çalışmaya başladı.
• 2016: The DAO saldırısından sonra zincir ikiye ayrıldı, Ethereum Classic doğdu.
• 2022: The Merge ile 15 Eylül 2022'de Proof of Stake'e geçildi.
• 2024: Dencun güncellemesi katman 2 ağlarında işlem ücretlerini belirgin şekilde düşürdü.

Akıllı sözleşmeler, ERC20 tokenları ve gas

Akıllı sözleşme, «şu koşul olursa şunu yap» mantığıyla çalışan bir programdır. Örneğin bir takas sözleşmesi, siz token gönderdiğinizde karşılığını otomatik gönderir. ERC20, Ethereum üzerindeki tokenların ortak standardıdır; USDT'nin Ethereum sürümü de bir ERC20 tokenıdır. Gas ise ağda işlem yapmak için ödenen ücrettir ve ETH ile ödenir. Gas ücreti ağ yoğunluğuna göre değişir: sakin saatlerde düşük, popüler bir NFT satışı sırasında yüksek olabilir. Ücretleri ağlara göre karşılaştırmak için: kripto transfer ücreti.

Proof of Stake geçişi: neden artık madencilik yok

Ethereum başlangıçta Bitcoin gibi madencilikle (Proof of Work) çalışıyordu. The Merge ile ağ Proof of Stake'e geçti: artık blokları ekran kartları değil, ETH kilitleyen doğrulayıcılar üretiyor. Bu değişiklik ağın enerji tüketimini yaklaşık yüzde 99,9 azalttı. Bu yüzden bugün ETH madenciliği yapılamaz; ETH kazanmanın ağ düzeyindeki yolu staking'dir: staking nedir.

Ethereum Classic farkı

Ethereum Classic (ETC), 2016'daki ayrılıkta saldırıyı geri almayı reddeden topluluğun devam ettirdiği orijinal zincirdir. Ethereum Proof of Stake'e geçerken ETC Proof of Work'te kaldı, yani ETC hâlâ madencilikle çalışır. İki coin tamamen farklıdır: ETH adresine ETC göndermek ya da tersini yapmak fon kaybına yol açabilir.

Ethereum, Bitcoin ve TON karşılaştırması

Bitcoin için: Bitcoin nedir. TON ağı ve Gram (eski adıyla Toncoin) için: TON coin nedir.

Ethereum adresi nedir

Ethereum adresi «0x» ile başlayan 42 karakterlik bir dizidir. Aynı adres BNB Chain, Arbitrum veya Polygon gibi Ethereum uyumlu ağlarda da kullanılabilir, ama bu, fonların her ağda görüneceği anlamına gelmez. Göndermeden önce ağı mutlaka kontrol edin; yanlış ağa gönderilen tokenları geri almak çoğu zaman zordur.

Oyunla öğrenmek

TotalHash, Telegram'da ücretsiz bir madencilik oyunudur. Görevler TON cüzdanına küçük miktarlarda USD₮ ve GRAM gönderir. Kazanç vaadi yoktur.

Kısa cevaplar

Ethereum nedir?

Akıllı sözleşmelerin çalıştığı programlanabilir bir blokzincirdir; yerel coini ETH'dir.

Ethereum'un kurucusu kimdir?

Teknik belgeyi 2013'te Vitalik Buterin yayımladı; ağ 2015'te başladı.

Ethereum madenciliği yapılır mı?

Hayır, 2022'deki The Merge ile Proof of Stake'e geçildi.

Ethereum Classic nedir?

2016 ayrılığında devam eden orijinal zincir; hâlâ Proof of Work kullanır.

Gas ücreti nedir?

Ethereum ağında işlem yapmak için ETH ile ödenen ücrettir.